MIME-Version: 1.0 Content-Type: multipart/related; boundary="----=_NextPart_01C6D039.B3250960" This document is a Single File Web Page, also known as a Web Archive file. If you are seeing this message, your browser or editor doesn't support Web Archive files. Please download a browser that supports Web Archive, such as Microsoft Internet Explorer. ------=_NextPart_01C6D039.B3250960 Content-Location: file:///C:/512BA2C9/gunceltartismaveotesi.htm Content-Transfer-Encoding: quoted-printable Content-Type: text/html; charset="us-ascii"
.
BỈRỈNCỈ
BöLüM-Güncel TartιşmaLAR ve ötesi
Giriş- Barιş
Hareteki bugünki
Tartιşmayι nasιl şekillendirdi
Konu 1- Caydιrma,Yιldιz
savaşlarι ve barιş
Konu 2- Silah Kontrolü:Taraftar ve Karşιt
Konu 3- Konularιn yeniden tanιmlanmasι; Savaş sisteminin görünüşleri
1) Giriş-Barιş Hareteki bugünki Tartιşmay=
953;
nasιl şekillendirdi
KItle iletişim araçlarι= n toplumun problemlerine çok daha yaratιcι yaklaşmalarι olasι &nb= sp; ot kökü liderler yerine hükümet görevlilerine odaklanan bir toplumda büyuk deĝişimlerin nas = 53;l olduĝunun farkιna varmak genelde= tanιnmaz olur.A.B.D barιş hareketindeki bir deĝişi= min Dünya Barιşιnιn kurulabilmesinde önemli olabileceĝi ilk başta olumsuz gözükür.Bir çok aktivist bile kendi gayretleri ve eş amaçlι hareketlerin tarihçele= rinden ve toplam etkilerine ait bir perspektifleri yoktur.
Mesela 1950’lerde
A.B.D
barιş hareketince
Nükleer donuşturma üzerine yak= 953;n zamanda yazιlmιş bir kitap Vietnam savaşιndan sonra A.B.D barιş hareketinin donuşturma insiyatifine kadar uyku halinde olduĝunu söylüyor.Gerçekte ise,Vietnam sasvaşina son verme mücadelesi uzun ve yorucu olmuş olmasιna raĝmen savaşιn bitiminden sonra biriki ay içinde Savaş Kar= 351;ιtlarι Birliĝi WRL Silahsιzlanma ve sosyal adalet için kontinental yürüyü&= #351; örgütlemeye başladι Yürüyüşçüler A.B.D yi Ocaktan Ekim1976̵= 7;ya kadar yollarda bildiri daĝιtarak ve konuşmalar yaparak ,yürüyerek geçtiler.
1975’te SANE ile işbirliĝi yaparak,”Kadιnlar barιş için yokluyor ve diĝerleri,Si= dney Lens( Sendika görevlisi ve entellektüel),silahlanma yarιşιnιn tehlikelerine odaklanan barιş hareketini katalize etmiye çalιştιlar.Subat 1976 ‘da Proggressive dergisi bütün uzun bir sayιlarιnι “ kiyamet günü stratejilerine ayιrdιlar,Kabul eden bir okur kitlesi buldu yaz = 53; ve çabucak derginin tarihinde en çok istenen iikinci bask_= 3; oldu .Lens ve diĝrer barιş örgütlerinden müttefikleri bir seri toplantι düzemleyip nükleer tehlikeye karş= 953; yrni bir koalisyon örgütlemenin olasιlιklarιnι araştιrmaya başladιlar 1977’nin sonunda, Seabook = ,New Hempshire de nükleer enerji santralι karşιtι eylemleden gelişen olanaklarιn sonucu Lend ve WRL’den Norma Becker Yaşa= mda kalma Mobilizasyonunun temell= erini atan
bir toplantι ysptilar Dört sloganι;Sifir nükleer silah,nükleer enerjiyi yasaklayιn Silahlanma yarιşιnι durdurun,insan gereksinimlerine para saĝlayιn.
Bu
arada Helen Caldocott Sosyal sorumluluk için doktorlar
örgününü canlandιrιyor binlerce insanι ateşli konuşmalarι =
ile
nükleer savaş tehlikesi ile
harekete geçiriyordu.1979 yazιnda (Quaker) American Frie=
nds
Servis Komitesi Nukleer moratorium
çaĝrιsι yaptι.Milli barιş ve kilise ile
alkalι örgütler olumlu cevapladιlar aynι zamanda , barιş
araştιrmacιsι
Randall Forsberg’in
A.B.D-Sovyet iki taraflι
doĝrulanabilir nükleer silahlarιn dondurulmasι önerisini onayladιlar. Aralιk 1979
olduĝunda ,Fosberg
Yaşamda kalma mobilizasyonunun yιllιk konferansι=
nda
önedrisini sunduĝunda
gelişen hareket yeni stratejik odak çevresinde 1980’de birleşmeye
hazιrdι. NATO’NUN `979’da Pershing II füzelerinin
yerlleştirme kararι na tepki olarakj Avtupa nükleer silahlans
ιzlanma hareketi (END)nükleer konulara dah çok önem kazandιrdι .1980’d=
e Randy Kehler ve diĝerlerinin
Baι Massachusetts ‘de örgütledikleri ve 2’ye 1 kazancι ile
sonuçlanan referendum =
Reagen’nιn seçilm=
esinin
silahlanma yarιşmasι için bir emir olmadιĝ&=
#953;nιbarιş
önerilerinin zafer kazanabileceĝini gösterdi.
Milli Donduruşma kampanyasι yanlιz suiper güç hükümetlerinin yapmalarι gerekeni önermek (ikili andlaşmalarla nükleer silah üretim ve denemelerini durdurmak) olarak görmek hatadι= r. Ana hatlarιndan biri grelişi güzel insanlarιnda ne yapmalarι gerektiĝini önermesi idi.Onlardan donduruşma hareketi için referendrumlar ile yerel hükümetlerince ve h= er tür örgütlerce onaylama araştιrmaktι.Eĝitim ve örgütlenme çalιşmalarιda referendrum ve onay kazanma ve insanlar= a görevdeki yöneticilerin politikalarιna karşιt anlamlι bir alternative sunmaktι.
1975’ten sonraki onyιlda A.B.D’nin, en göze batan,ι Orta Amerkikadaki askeri müdahaleleri durdurmasι yönünde direngen çalιşmalardι.”Müdahale karşιt = 53; hareket”, hernekadar nükleer savaşa odaklanmamιş isede onu önleme yolunda= çok önremli idi; üçuncü Dünya çelişkileri ve nükleer krizin arasιndaki ölümcül baĝlantιdan( bu baĝlantι için3= üncü konu okuma listesine bak)
Bu eksik eskiz bireysel insiyatif hükümet kararlarιnιn, di= nsel ve politik örgütlerin,yayιnlarιn otkökü örgütlerin, diĝer ülkelerdeki eylemlerin,A.B.D barιş hareketini nas_= 3;l bir noktaya getirip ,Kongreye, televizyona veyazιlι medyaya görünür olduĝunu ak= la getirmek içindir. Donduruşma hareketindeki anahtar öĝeler,kararlι aktivistler,= göze çarpιcι öneriler getirebilen cüretli entellektüeller,= yeni fikirlere talep ,onlara açιkl = 53;k, en onemliside fikir, eylem ve da= ha iyisi için temelden deĝişim çaĝrιlarιna hazιr olmalarι ile gösterdikleri halkιn barι= ;ş için duyum ve isteĝi.
Genelde
yanιlgιyla tüm nüfusa atfedilen 1970’lerin
sonunda,A.B.D’de elit çevrelerin saĝa
dönüşününden, sιyrιlarak Barιş
hareketi politik güç kazandι. 1982 seçimlerinde Donduruşmanιn oy
pusulasιnda olduĝu yerlerde
oy verenler donduruşmayι 60%-%40 desteklediler,standart
politik terminolojide ekseriyetle!.Sonuç olarak politik retorik deĝişti ve bir kaç ay içinde
federal hükümetten =
politik deĝişinim insiyat=
ifi
geldi.1983’te
başkan Yιld&=
#953;z
savaşlarι konuşmasιnda barιş
harekatιnιn nükleer
caydιrιcιlιk ahlaksιzlιktir
kιnamasιnι
yansιtιp
Nurada
bu hesabι kapatιp 1982’den sonraki barιş
hareketinin deneyimlerinin barιş hareketi hic bir şey denemese ufak
deĝil, donduruşma harektinin&nbs=
p;
en yüksekte olduĝu zamandan daha çoktur.
Yaratιcι çalιşmalar yerel ve milli guruplarca devam ediyor.A.BD
barιş harektini yei=
nden
yapιlanma güçlendirme gayretleri-1987 ‘deki
büyük çalιşmalarla andlaşmasι yapι=
;lan
SANE ( en çok bireysel
üyeli örgüt) ve
Freeze ( en çok yerel gurubu olan örgüt) ̵=
6;un
birleşmesi,ilk başlarda zorluklarla karşιlabileceksede =
yeni
olanaklara yol açabilir.
Örgütlenmede yeni yapιlanmanιn ve yeni stratejilerin şimdiye dek
görülmüş etkinliĝi aşιp
aşmιyacaĝιnι
ancak zaman gösterebilir.
Herhangi bir basit sonuçlandιrma yanιlticι olma tehlikesindedir AB.D ve diĝer barιş hareketleri yanlιz kendi insiyatifl= eri ile deĝil aynι zamanda &nbs= p; hükümtlerin korkunç ve korkutucu politikalarιna tepki olarak gelişmiştirler.önemli konumlarda durum 1975’ten be= ri kötüye gitti Fakat öylede olsa sekiz senede= n az bir zamanda , birkaç kişinin gayreti ile başlιyan bir hareket halkιn gündemini deĝiştiren ve tepeden cevaplar gerektirecek bir konuma g= eldi.
Barιş Sistemi inşasιnιn,AB.D ve diĝer barιş hareketlerinin&= nbsp; aĝιr basan oryentasyonu olup olmιyacaĝιnι,önümüzdeki yιllarda barιş system,ine doĝru önemli ilerlemelerin yapιlιp yapιlmιyacaĝιndan kimse emin olamaz. Buna raĝmen şimdiye dek basarιlmιş olanlarιn, eĝitilmiş aktive olmuş,örgütlemiş bir çok insanιn üst&u= uml;ne inşaa etmekle ilerisi için daha gerçekçi deĝişim umutlarιna<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> sahip olabiliriz.Ne olacaĝ = 53; siz bu sayιfalarι okuyanlarιn ne yapmιya kara verdiĝine bakar.
Cayd=
ιrma,Yιldιz
savaşlarι ve barιş
=
1980’lerin başιnda nükleer silahlr yine çekişmeli olmuştu.Nükleer silahlarla yaşmak(1983),Harvard başkanι Derek Bok’= un isteĝi üzerine Harvard çalιşma gurubunca yazιldi( Albert Carnesale,Paul Doty,Stanley Hoffmann,Samuel P.Huntington,Joseph S.Nye ve = Scott Sagan).” Gelişen nükleer tartιşma” nedeniyle harekete geçirilen,çalιşma diyor Bok, “,nükleer silah kontrolü konusunda halka objektif ve temel verileri temin etmek= 221; ve “adilce her konunun<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> bütün yanlarιnι= ; sunmak” diyor. Dikkat etmek g= erekki Bok nükleer silahlanman&= #953;n çözümünün nükleer silah kontrolü olduĝunmu var sayιyor kendi objektiflik iddiasιnι baltalιya= rak. Şavaş
Probleminin nasιl tanιmlanacaĝι bu ve bundan sonraki iki konuda okumalarιnda özel ilgi görüyor.
Harvard çalkιşma gurubunun altι üyesinden dördü A.B.D hükümeti için çalιşmιştιr.Tartιşman= ιn barιş hareketi taraf_= 3;na askari dikkati harcιyorlar, bu kitabιn yazιlmasιna nedeninin , o hareketin büyümesi olmuş olsada.George Kennan,= Michael Howard( barιş hareketi eleştirmeni) ve Randall Forsberg( bir dipnotta)’ den başka bu kitapta sunulan düzinelerce yazardan,bazιlarιnι= n on yιllardιr yay= 953;n yapan uzmanlardan bir tanesi bile yoktur,yazιlarιnda.Adillik konusunda bu kadar yeter.
Savaş sistemine alternatifleeri araştιrmaya başlarken söze haklι olarak ‘bugünki statünün” aktivistleri olarak adlandιrιlanlar_= 3;n görüşlerini hatιrlatmakta fayda var.Harvard Nükleer çalιşma gurubunun kitabι nükleer caydιrmanιn alternatifleri ile hiç ilgilenmiyor. Daha 18 inci sayιfada ,Dünya hükümtinin bir çözüm olabileceĝi düşüncesi “uzak geleceĝin bir düşü “ olarak yargιlanιyor. “Güçler dengesi “ politikasι “ bir ulusun kendini korumasι içi= n kaçιnιlmazdιr”(syf.25) denip,nükleer silahlarιn yok edilebileceĝi düşüncesi ümirtsizliĝin semptomu olarak nitelendiriliyor-“çünkü insanlιĝ = 53;n nükleer silahlarla yaşamayι öĝrenmenin dιşιnda başka yollarι yoktur” deniyor.(syf19= ).
Brown üniversitesinde ,siyasal bilgiler
bölümünün profösörü ve dι=
51;
ilişkiler polittkalarι üretme merkezi başkanι Richard Smoke ke=
ndi Barιş yollarι̵=
7;rιnda
ki analitik
araştιrmasιna =
en pardopksal olanι ile
başlιyor;
barιşa tehlikesini kaldιrmak için ilk saldιrι önleme
saldιrιsι,ve
saldιrιyι karşι bir saldιrι tehdi=
di
ile caydιrmak.
Smoke’un gözlemi- Bombalayιcιlar ve füzelerin saldιranιn yurdunda yapabileceĝi kabul edilemez tahribat olasι olduĝundan beri ceza etkinlikle,terimlerin geleneksel anlamlarι ile askeri “zafer” veyahut “yenilgi” ‘den
Kopmuştur (syf12).Milyonlarca insane ve bu kitapta tartιşιl= an yazarlar nükleer savaşιn kazanιlamιyacaĝι ve nükleer caydιrmaya altrnatifler bulunmasι gerektiĝi sonucuna varmιşlardιr.
&nbs= p; Kitabι Yιldιz savaşlar_= 3; ve Ruhlarιmιzιn Konumu ‘unda Patricia M.Mische, Başkan Reagen’nιn= 23 Mart 1983 konuşmasιnda ilk olarak önerdiĝi politikalarιnιn,taraftar ve karşιtlarιnιn tartιşmalarιnι sunuyor. Yιldιz Savaşlkarιnιndiĝer kritikleri gibi ,onun teknik olanaksιzlιklarιna ve politik tehlikelerinin (ofensif silahl= ar ile birleştirilinceYιldιz savaşlarι A.B.D’nin ilk saldιrι olanaĝιnι daha düşünülebilir yapacak) yanιnda Mische aynι zamanda insanlιĝιn uzay ve dünyaya pisikolojik ve tinsel yönünü ele al&= #953;yor.
&nbs=
p; “
Başkanιn seçenekleri”,Yιldιz
savaşlarιn dört
tanιnmιş d&uum=
l;zen
figüranιnιn,McGeorge Bundy,George FKennan,Robert
S.McNamara ve Gerard Smith’in kritiklerini sunuyor. Mr.
Reagen’nιn AB.D’yi nükleer saldιrιdan koruma amaçlι
planlarιna “olamaz
“.Onu yapmιya çalιşmak hem çok
masraflιolup hemde silahlanma kointrolü ile
yapιlacaklarι tehlikeye atabilir diyorlar. Güncel savunma
politikalarιnιn bilgeliĝi öyleki, normal koşullarda onlar hakkιnda kritik
düşünmiyecek-mesela,”güçlü
gerçekçi orduyu” tercih
&nbs=
p; Tarihçi Michael Howard
barιş hareketinin insanιn&n=
bsp;
toplumunu korumak için askeri güç kullanma
gerekliliĝinde olduĝu ile
yüzleşmediĝi için eleştiriyor.”
&nbs= p; ExPro yazarlanιnca yazιlan yarιm düzine makale,şimdiki konumun niye tatmin edici olamadĝ_= 3; ve ne biçim ‘başka çözümlerin araştιrιlabile= ceĝi konusunda
Kirkpatrick Sale = ; yazarlarca paylaşιlan&nbs= p; önerileri özünü= özetliyor:
&nbs= p; “Nükleer bir savaş kesinlikle delilik.Nukleer silahlara karşι bir sav= unma inşasι imkansιz.şimdi sιkιntιsιn = 53; çektiĝimiz caydιrma sistemi son derece tehlikeli ve ahlaksιz.Silah kontrolü görüşmeleri barιşa ulşmayι başaramadι hatta silahlanmayι arttιrdι. uluslarιn farklιlιklarιnι savaşmadan çözümliyebilecekleri bIr system olmadι= ;kça nükleer veyahut geleneks= el silahsιzlanma, bile yeterli olmaz.Onun için yapιlmasι gereken iş o sistemin neye benziyeceĝini saptamak, hükü= met ve halklarιnι onu denemeye ikna edebilmektir.
Silah
Kontrolü:Taraftar ve Karşιt
=
Silahlanma kontro= lü ile ilgili bu konuda en ilginç sayabileceĝimiz saĝcιlarιn yanlιşlιk ile Sovyetlerin toptan hile yaptιklarι iddiasι deĝil de( Patricia Mische’nin = bu iddia konusunda yazdιklarιna bakιn) ikitarafta andlaşma= ya uyduĝu takdirde bile pek faydasι olamadιĝι.Daha zi= yadesilahlanmayι yasallaştιrdιĝι ve andlaşιlan tavana kad= ar silahlanmayι teşvik ettiĝi ve aynι zamanda pazarlaş= ;ma kozu olarak ( sonra hiç bir zaman yok olmιyan) yeni silah siste= mlerinin yaratιlmasιdιr.
Bu konuda tartιşιlan=
silah
kontrolünü kritik
Okuma parç= alarιnca yanlιz kιsmen yansιtιlan diĝer bir tartιşma super güçlerin yιĝdιkarι nükleer silahlarιnmι yoksa birbirleri olan ilşkininmi en önemli olduĝu.Bazιlar_= 3; silahlarιn kendilerinin deĝil onlarι üretebilme bilgisi= ne sahip olmanιn thelikeli olduĝu.örnek olarak A.B.D Ỉngiliz nükleer silahlarιndan endişelenmez çünkü onlar ile ilişkilerimiz iyidir.
Cevap olalarak tartιşmada;kullanιlma olanĝι her zaman olduĝu= ndan bütün nükleer silahlar tehlikelidir, elit veya otkök&uu= ml; düzeyde olsun güven güçlendirme çalιşmalarι yapmak için onlarι ortadan kaldιrma gayretini bir köşeye konamaz
&nbs=
p; Buna raĝmen silahlarι ve
ilişkileri zιtlandιrmak hata olabilir Ỉki nükleer
arsenal miktarιsuper
güçlerin ilişkilerinin kalitesinin göstergesi olabilir.
1987-88 sonbahar ve kιşιnda A.B.D veSovyetler orta menzilli nükleer güçler konuşmalarι(INF) ve stratejik silah azaltma andlaşmalarι konusunda bir çok konuşma oldu.(= INF) andlaşmasι ilk olarak önemli bir adιm olarak seslendirildi.Bütün bir sιnιf silahlarι parçalarιna ayιrmak i&ccedi= l;in bir andlaşmaya varιlmιştι. andlaşmaya uyulup uyulmadιĝιnι yerinde denetlemek için detaylι yeni uygulamalar düzenlendi.A.B.D ve Sovyet personeli iki tarafιnda güvenliĝi gibi ortak bir amaca yardιm etmek için işbirliĝi yaparak, bundan once kapalι dokunulmaz silah tesislerinde birbirlerini misafir = etmiye başladιlar,
&nbs= p; Yapιlabildiĝi dereceye kadar; imzalanmasι,onaylanmasι uygulanmasι,
bu gibi = olaylar daha az düşmancιl ve daha umutlu bir görüş getiriyor= ve alkιşlanabilir.A.B.D yönertiminin dιşιnda barιş hareketinin baskιsι başkan Reagen ve bay Gorbachev’in pazarlιk etmeyi kabul etmeleri= nde etkinli oolmuşolarak tak= dir edilir.Nükleer silahlrιn yok edilmesinde önemli bir sembolizm var,sistemi deĝiştirmek için uzun süreli mücadel= eye adanmιşlar için başarιlarιn en basitini bile kutlamanιn deĝeri var.O sιralarda çok yazιldιĝι gibi (INF) andlaşmasι mevcut füzelerin %4’den azιnι kapsιyor. Daha az yazι= ;lan A.B.D hükümetinin pershing II ve yerden atιlan cruise füzelerinin yeri alacak füzeler için bir planιn yok olmadιĝι idi.18 eylül 1987 CBS raporuna gore;
&nbs=
p; A.B.D muhakkakki
şimdilik ancak Pershing II ve yerden atιlan cruise
füzelerinin erişebileceĝi hedeflere ulaşabilece yeni silahlar koyacaktιr.
Ỉncelenen alternatifler;şimdi Ỉngilterede k
onuşlandιrιlmιş F-111
bombalayιcιlarιnι
kιtaya doĝru
düşman
sιnιrιnιn arkasιndaki hedeflere daha
yakιna taşιmak,
sahaya menzili1500 mil olan denizden atιlan füzelkerle donanm_=
3;ş
gemi veya denizaltιlar sürmek.B-52 deĝiştirip uzun
menzilli
güçlü
geleneksel savaş
başlιklι
Füzelerle donatm=
ak.Her
şey bittiĝi zaman savunma yetkililerine gore Avrupanιn
korunmasιna bugünkinden daha fazla nükleer silah
ayιrιlmιş olabilir.
Dahada
ötesi Yeşilci activist ve Batι Almanya parlamenteri
&nbs= p; “Living with Nuclear Weapons” daki Silahkontrolü ;Ne yapιlabilir ne yapιlamaz konusu Dünya hükümeti= ve silahsιzlanma ‘yι dört sayιfada çιkarιp atιyor ve uzmanlarιn terminelojilrinde= 8221;silah kontrolü”’nün “silahsιzlama”’nιn yerini aldιĝιnι anlatιyor. BUnca halk ilgisi görmüş olandonduruşma hareketini deĝerlendirirken,Harvard çalιşma gurubu,andlaşma için gerekli pazarlιklarιn pek çok karmaşa olacaĝιnι silahsιzlanma bütçelerinde 100 kat= 953; artma ve birkaç yιldan fazla zaman gerektireceĝini söylüyor.Donduruşma hareketinin yapιlabilirliĝi hakkιnda uzman bir kişiye başvurmadan yapιlan bu iddia, deĝişim&n= bsp; önerilerini abartιlι ve dιşlayιcι= tarzlarι ile elit cevaplandιrmalarιn bir devamιdιr.Neden oteritelerin göz kιrpmadan kabullenebildikleri diĝer harcamalar olurken silah kontrolü pazarlιklarι bütçesindeki yüz kat artιş önleyici olur anlatιlmιyor.A= maç ise ap açιk ortada donduruşma hareketinden şüphe uyandιrmak statükoy= u güçlendirmek.
&nbs= p; ‘Paths to Peace”in bir kιsmιnda Richard Smoke,önleyici diplomasi,silah kontrolü= ; ve silahsιzlanmayι araştirιyor.” Önleyici diplomasinin savaşι önlemekte ne sιklιkta ne kadar başarιlι olduĝunundan emin olmak çok zor olsada muhtemelen&nbs= p; sιk başarιlι olmuştur ve yaratιcι uĝraşlarιn bu yolda genişletilmesi ve kullanιlmasι zahmete deĝer “diyor.Silahsιzlanma konusunda ise “ toplamda çok beklentimiz olamaz, gelişim, ileride tekrarlanma olanaĝι çokta olsa genelde, savaş kιrizlerinden sonra olur, bu tip olaylara gü= ;venip gelişim beklemek olanaklι deĝildir.Buna raĝmen Smoke, tutarlι bir silah kontrolü ve silahsιzlanma programlarιnιn kapsamlι devamlι barιş yaklaşιmιnιn önemli bir parçasι olabileceĝini öneriyor= .
&nbs= p; Diplomat,Moscovaya A.B.D elçisi,tarih&cce= dil;i ve yakιn zamanlarda nükleer katliam tehlikesini azaltmak iç= ;in etkin sözcü George F.Kennan, nükleer arsenallerde “derin kesinti” lehinde konuşuyor.Başlangιçta %50 ,devamιndada kalanιn üçte ikisinin azaltιlmasιndan taraftar.Tipik silah pazarl= 953;klarιna;
&nbs=
p; “Her tarafιn nisbi avantaj kabüsü, yanlιz
kendine maksimum silah sayιsιnιn kalmas =
53; ve
karşιtιnι
maksimum dezavantajda bιrakma obsesyonu ile pazarlιga
girdiĝi’
böy= le bir alternative eylem öneriyor.
&nbs=
p; Gar
Alperovitz’in kitabι At=
omik
diplomasi Hiroşima ve
&nbs=
p; Barιş
harekertinin var oluşu deĝişim
hazιrlιlιĝιnιn yanlιz elitlere ait
olmadιĝιnι gösteriyor.Malesef barιş hare=
ketindeki
birçok insan iç ve dιş politikadaki yenilgilerden bιkιp kendi
çalιşmalarιnιn&=
nbsp;
1980’lerin başιnda&=
nbsp;
AB.D de halk bilincini
nekadar deĝiştirdiĝinden haberdar deĝildir. Uzman
anketçi Daniel Yankelo=
vich
ve John Doyle’e gore 1984’te&n=
bsp;
halkιn aĝιr bir çoĝunluĝu
hükümtin sözcülerine&n=
bsp;
inanmayιp barιş hareketi ile hemfikirdirler.(%89 - %9=
)
topyekün nükleer savaş klazanιlamaz,(%83-%14) nükleer savaş
yeryüzünde hayatιn sonu olabilir, (%92), silahlanma
yarιşι kazanιlamaz. Anketçilerin
çιkardιĝι sonuçta; “Amerikan
seçmeni pisikolojik olarak
gerçek silah azaltmaya doĝru dev bir adιm atmaya
hazιrdιr”, çunkü “halk gitmekte olduĝumuz yolun uzun
vadeli tehlikelerini
&nbs= p; Yankelovich ve Dyle’un seçmenleri ayιrdιklarι dört gurupta düşündürücü ve politik strateji tartιşmalarιnιn emperyesyonist spekülasyonlarι= ;na deĝerli bir ek olabilir.
An agenda for avoiding Nuclear War(1985)’ιn üç editörleri= nden Hawks,Doves ve Owls’dan ikisi aynι zamanda Living with Nuclear Weapons’un yazarι ve = “ atmaca” veyahut “güvercin” lerin nükleer devrin tehlikeleri ile basşetmekte yetersiz olduklarιnι iddia ediyorlar.onlar yeni daha sofistike “baykuşlarιn” tavιnι isteyipkontrolün kaybedilip kazaren bir savaşa atmacalar= 953;n kιşkιrtrmalarι= kadar güvercinlerin memnun etme eylemlerinden kaynaklanabileceĝini tartιşιyorlar.
&nbs=
p; Malesef
birçoĝumuzun bildiĝi gibi baykuşlar
akιllιlιk namιnι haketmiyen avcιlardιr.
Hernekadar Harvard baykuşlarιnιn on noktalιk gündemi atmacaca ve
güvercince’den ikişeröĝe alιyorsada,nük=
leer
caydιrιcιlιĝa,baĝlιlιklarι oka=
dar
ki ve oldukça ιlιmlι “ilk kullanιşa
hayιr’ politikasιna bile itirazlarι kendilerini
açιkça
atmacalarιn politika kampιna koyuyor.
&nbs= p; Baykuşlarιn caydιrmacιlιĝιn ötesindeki araştιrmada alçakgönüllülük istemeleri ise takdir edileb= ilir. Hernekadar nükleer silahsιz bir Dünyanιn ancak ‘çok uzun bir zaman sonunda olanaklι olduĝunu<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> söyleselerde.Diyorlarki;
&nbs= p; “ Daha çok yaratιcι daha azgelenerksel alternatifleri arama çalιşmasι başlamalι.Konuya cesur yaratιcι yaklaşιmlar&n= bsp; teşvik edilmeli,beslenmeli ve ödüllendirilmeli.Bilhas= sa savunma ve dιş politika uzmanlarι geleneksel olmιyan yaklaşιmlara sinizme ve yanlιş olan bütünönemli düşüncelerincelenmiştir düşüncesine ve di= 285;er alanlardan yeni gelenlere aşaĝιlιyarak bakmaya d= irenmelidirler”.
Ifade edilen bu açιk fikirlilik eĝer
pratikte uygulanιrsa,baykuşlar barιş sisteminin
kurulmasιndaproblemlerin çözümüne birşeyler
katabilirler.Malesef yapιlmιş olanlar bunu desteklemiyorve
cesaret verici deĝil.M.I.T pröfösörleeri George Rathjens ve Jack Ruina,bauk=
uşlarιn
düşüncelerinin ( stratejik dengeyi korumak için baz=
953;
tip azaltmalardan uzak durulmalιdιr)tersini iddia edip,şimdi=
ki
arsenalin ufak bir parçasι bile büyük bir yelpaze
içinde nükler saldιrιyι caydιrmak iç=
in
yeterlidir.Rathjens’ “super güçlerin nükleer duruşlarι pek fark
etmez.” diyor.
&nbs= p; Rathjens “ ExPro’nun karşιsιndaki problemler hakkιnda ilk düşü= ;nceler” yazιsιndaenternasyonel güvenlik için önerilen onüç adιmι inceliyor.Yιldιz savaşlarιndan tam kapsamlιnükleer denemelerin yasaklanmasιna,nükleer olmιyan bölgelere,genel ve tam silahsιzlanmadan savaş sisteminin yok olmasιna kadar.
&nbs=
p; Rathjens neden silahlanma
ihtiyacιduyduklarιna odaklanmak yerine uluslarιn silah geliştirmelerini
sιnιrlamaysa odaklanmak geelde başarιsιz olmuş
olduĝunu düşünüyor.Dünyada nükleer sa vaşιn
çιkmasιna neden olabilecek yerlerde super
güçlerin
davranιş kurallarι nι geliştirmek, silah
dengesini düzeltmeye çalιşmak tan daha önemli
gözüküyor.Uzuin
dönemde,andlaşmassιzlιklarι kaldιran ve küresel polis oteritesinin=
kurulmasιnιn
karιşιmιndan,nükleer silah kullanma iosteĝini
olanaĝιnι kaldιrmanιn istenilir olduĝunu
söyleyip,bu önerdiĝi çözümün
ürettiĝi sorular
&nbs= p; “Arms Cntrol; Misplaced Focus “&= #8217;un&nbs= p; yazarlarι William Schwartz ve Charles Derber (Gordon Fellman,William Gamson ve Morris Schwartz ) ile birlikte Boston Nukleer çalιşma gurubunun üyeleri (yakιnda çιkacak kitaplarιnιn adι Nükleer Baştan &= ccedil;ιkarma).Boston gurubu barιş hareketinin peşpeşe belirli silah sistemlerine karşι yürüttüĝü kampanyalar(B-1bombalayιcιsι,anti-balistik füzeler, nütron bombasι,cruise ve Pershing füzeleri,M-X,Trident ,vs.,vs.) toptan hatadιr diyorlar ve “weaponitis” diye adlandιrιyorlar.Rathjens gibi onlar= da nükleer arsenalde %90 dan az bir azalmanιn insane neslinin devamι olasιlιĝιnda artmaya katkιsι olmιyacaĝιna inanιyorlar. Şimdiki koşullarda böyle bir azalmanιn nükleer deĝiş tokuş olasιlιĝιnι azaltιrmι,arttιrιrmι olduĝunu saptamanιn beli= rsiz olduĝunu söylü= yorlar.
Üçüncü konudaki okuma parçalarιnι sezinliyerek, Schwartz ve Derber,nükleer savaşιn en büyük tehlikesinin geleneksel endemik şiddettin nükleer savaşa yükselmesinde buluyorlar.önemli... pro= blem gelenekel militarizmdir…’Yöresel çelişkileri ateşlendirip kriz yaratan dιş politikalarda temel deĝişiklikler yapm= ak silahlar çerçevesinde kampayalar yapmaktan daha önemlidir”.
&nbs=
p; Patricia
Mische Silahlanma kontrolünün geçmişteki
başarιlarι ve ileride uzayιn militerleşmesini
önlemek için bir tez sunuyor.Onun Sovyetlerin andlaşmalara
uymalarι konusunda söyledikleri,yaygιn ilan edilen Sovyet
&nbs= p;
Konularιn yeniden
tanιmlanmasι
Sava=
ş
sisteminin görünüşleri
=
&=
nbsp; Bundan
önceki konularda A.B.D güvenliĝini, başat
çevrelerce,ve dergilerce tanιmlanmasι tattιşιld_=
3;;Nükleer
savaş
yapιlmasι,caydιrma,yιldιz
savaşlarι,ve silah kontrolü.Okuma parçalarι
hernekadar hüküm süren başat görüşleri yanlιş bulsada,
öncelikle o başat
duruşlarι konu aldιlar.
Bu konudaki okumalar sava= 351; ve güvenlik konularιnι yeniden tanιmlιyor.
&nbs= p; Çaĝιmιzι “Nükleer çaĝ” olarak tanιmlamak yaygιndιr.1930’larda Habeşistanιn bombalanmasιnιn ve Ỉspanyol sivil savaşι sιrasιnda Guernicanιn havadan bombalanmasιnιDünyayι nasιldehşete düşürdüĝünü göz önüne alalιm.Guernica’dan onyιlda az zaman geçmeden müttefikler sonra Hirosh= ima ve Nagasakinin bombalanmasι ile gölgede kalan Dresden ve Tokyo gibi şehirleri bombaladιlar. Bu tip eylemlerin genelde kabülü= ; o zamanlarda pasifistleri Hitler Ỉkinci Dünya savaşιn = 53; kaybetti ama Hitlerizm kazandι dedirtti.Belkide çaĝιmιzιn belirleyici özelliĝinük= leer bombalar deĝilde sivillrin toptan öldürülmelerinin kab&= uuml;lü.
&nbs= p; Eĝer iyiliksever uçan daire insanlarι s= ihir ile Dünyadaki özdek fiziĝini deĝiştirseler ve atomlar larιn ayιrιşmasι ve birleşmesi imkansιz olsa,insane neslinin devamι hala garanti edilemez.Nükleer olmιyan yangιn çιkartιcι başlιklι bombalar ye= terli sayιda atιldιklarι takdirde “nükleer kιş” fenomenine neden olabilirler. Buda tek nükleer olmιyan tehlike deĝil.Nükleer silahlar hakkιnda yazanlarιn Alva Myrdal ‘ι taklit edip kimyevi ve biolojik savaşιda hesaba kat= salar iyi yaparlar.
&nbs= p; Human Scale(1980)’ in yazarι ve desentralist Kirkpatrick Sale,insa= nlιk işlerinde boyutun anlamlιlιĝι konusunda kapsaml = 53; bir incelemesi, ve heyecan ve= rici , bazen bioyerel,ekolojik,yeşil diye adlandιrιla politik eylem= leri var,.Makalesi “Centrifugal Force -Merkezkaç güç” R= 16;inde savaşιn büyuk boyutta kitle toplumlarιnιn üre= ttiĝi bir fenomen olduĝunu ,ve Dünyanιn daha ufak toplumlar içeren bir Dünyaya desentirilize olmasιnιnve beraberi= nde getireceĝi ekolojikolarak saĝlam= hayat tarzιnιn savaş probleminin çözümü için yeterli ve gerekli bir çözüm olduĝunu tartιşιyor.Sale ,” büyuklükten kişilik dιşlιĝι,duyarsιzlιk ve soyut gücü yoĝunlaştιrma arzusu doĝar’ diyen yazarlar geleneĝinden önemli göreneĝe katkida bulunuyor.
&nbs= p; Desentrilize toplumlar,içe dönük veya tamamen kendi kendilerine yeterli olmak zorunda deĝiller,f= akat artan kendi kendine yeterlilik güncel politik gerilimi arttιran bir olguyu kaldιracaktιr.Hal Harvey peacenet bilgisayar aĝιnιn kurucusu ve Rocy Mountain Enstitüsü güvenlik progamιn= 953;n yöneticisidir.Onun araştιrma direktörü Amory Lovin= s ,enerji gereksinimini karşιlamak için yeni nükleer,fosil yakιt fabrikalarιna ve ithal petrole nazaran “yumuşak enerji yollarι”(koruma ve yenilenebilir kaynaklar) savunmasι ile tanιnιr.Hrvey’nin makalesi enerjide ken kendine yeterlilikve yeni teknolojilerinA.B.D’nin petrolde ve stratejikminerallerde dιşa baĝιmlιlιĝιnι ve A.B.D’nin Saudi Arabist= an ,Güney Afrika gibi baskιcι rejimler ile müttefiklik nedeni için başvurulan= bahaneyi ortadan kaldιracaĝιnι savunuyor.
“çelişkinin ekonomikve politik köklerini azaltmak Harvey’nin ” üç parça alternative güvenlik gündeminin” bir parçasι.Diĝer ikisi: daha güçlü uluslar arasι kurallar ve daha iyi çelişki çözüml= enmesi” ve ‘kιşkιrtιcι olmιyan savunma”. = Bu konularda ilerideki konularda daha çok yazacaĝιz.
&nbs= p; Gernot Kohler günümüzdeki,çelişkilerin en temel nedenlerinden olan ekonomik ve politik dengesizliĝi “küresel apartid= 8221; olarak tanιmlιyarak berraklaştιrιyor.ve diyorki; ” A.B.D ile Sovyetler Birliĝi arasιndaki nükleer savaş olasιlιĝι biz zengin ülkelerde yaş= ayanlarιn akιllarιnι o kadar meşkul ettiki enternasyonal sava#= 1; ,müdahale ve sivil şiddet(devrim,isyan,katliam)lardan olan ve (korkunç so= syo ekonomik koşullardan) kaynaklanan gerçek yapιsal şiddet hep küresel apartid ile ilişkili olduĝunu görmedik
Barιş araştιrmacιsι JohanGaltung ‘dan kaynaklanan“= ;Yapιsal şiddet” terimi nin yaptιĝi gönderme;
Durumlarιn,kurumlarιn
sosyal politik ekonomik yapιlarιn zorladιĝι
şiddettir.Bir insane yiyeceĝe ulaşmadιĝιndan =
öldüĝunde,o
insanιn perspektifinden
şiddet’tir neticesi. Fakat bireysel bir aköor
gösterilemez bu şiddetin sorumlusu olarak.Yiyecek üretim ve
daĝιtim sistemidir suçlu.Böylece şiddet anonim
“yapιdιr”.
Bu tarz şiddet yinede gerçektir ve (Kohler’ιn anlattιĝι gibi) ölçülebilir.
Bundan on yιl sonra
Bazιlarι nük=
leer
savaş problemi üzerinde bazιlarιda A.B.D ‘nin
En iyi A.B.D’nin
Kimyevi ve biolojik silahla= rιn öldürucülüĝü, yanlιz nükleer silahlar,nükleer çaĝda insanlιĝιn sonu olac= ak varsayιmιnι yadsιmιyor aynι zamanda Michael Klare’in “The Vanishing Firebreak”’te = gösterdiĝi gibi nükleer silahlarla geleneksel silahlarιn farklιlιklarι hιzla azalιyor,nükleer silahlar ufalιyor geleneksel silahlarda daha yιkιcι ve keskin nişancι oluyorlar.Sonunda iki makale bir çok analistin nükleer katliamιn çikιş noktasι olarak tahm= in ettikleeri Orta Doĝuda nükler&nb= sp; savaş tehlikesini tartιşιyor.
Ölümcül ilişki analizinin ö= nemli içeriĝi var.politikacιlarιn ve bazι barι= 51; örgütlerinin görüşü olan nükleer yay_= 3;lmadaki azalma ile geleneksel askeri giderlerdeki artιşι kapsιyan öneri yapιldιĝι takdirde nükleer katli= am tehlikesini aslιnda arttιrιr.
Yazιlarιnιn antolojisini düzenliyen editor, Amerikan tarihinde yazιlarι = Noam Chomsky kadar rahatsιzl&= #953;k veren yazar yoktur diyor. Chomsky’nin “Akιmιn Yönünü Deĝiştirmek;Orta Amerikada Müdahale ve barιş mücadelesi”,Amrik= anιn hep yardιmcι müdahaleler yaptιĝιnι düşünenler için
sarsιtιcι bir kitap.= Chomsky A.B.D’den veya askerleri ile control edilen rejimlerce yapιlan korkunç cinayetlerin tartιşιlamιyacak, ve A.B.D halkιnιn olup biteni öĝrenmesini önliyen devamlι medya taraftarlιĝι hakkιnda yιĝιnla kanιt= gösteriyor.A.B.D’nin güncel politikalarιnι ikinci Dünya savaşιn = 53;n son yιllarιnda yapιlan ve günümüze dek başarι ile takip edilmi#= 1; olan küresel hükmetme planlarιnda izliyor.Kanιtlarι özenle kullanιmι,yιlmadan ispatlanabilir gerçeklerle ikiyüzlü bilidirileri yanyana getirmesi kitaplarιna(daha güncel kitaplarιndan olan bu&nbs= p; kitabι dahil)olaĝan üstü bir güç veriyor.
&nbs= p; Bazι yerlerde Chomsky’nin tarzι Brecht’in söslerini hatιrlatιyor ”adaletsizliĝe karşι kιzgιnlιk bile sesi haşinleştiriyor”. Yirmi seneyi aşan bir süredir çeşitli makale ve kitaplar ile A.B.D hükümetince destekl= enen veyahut bizzat eylenen şiddeti belgeledikten sonra, Chomsky sinik olarak tanιmladιĝι fakat aynι zamanda,kendini kandιrma,törel tembellik ,veya ideoloji üretimi körl&uu= ml;k veya kafa karιşιklιĝιna verilebilecek davran&= #953;şlarι tarif ediyor.Politikacιlarιn gazetecilerin ideologlarιn düşünüşlerinin hasιl yorumlanabileceĝi Chomsky’nin gösterdiĝi A.B.D politikalarι,politika üretenlerin söylemleri,ve A.B.D’nin küresel politikalarιnι deĝiştirmek için gerekli domestic deĝişimlerin derecesi bu acι dolu kanιtlardan dikkatimizi çelmemelidir.
&nbs= p; George Scialabba’nιn ‘”Watergate and Cointraga= te”(1987)si bize her iki skandalιn ş= imdi süregiden hükü= met politikalarιndan ç= ;ok daha az iĝrenç suçlar için patladιĝιnιhatιrlatιyor.Kontralar için= harcanan para bir çok cana m= al oldu,kongre onaylamιş olsun veyahut kanunsuzca baypas edilmiş olsun.fakat Dünya mahkemesi veyahut amerikan dιş politikasιnιn maĝdurlarιna benzemeden,Watergate olayιnda kongre&= nbsp; ve Demokrat parti nin önceliklerine saygι duyulmasιnι talep edecek güçtedirler.Güçlüler haklι çikarιlmιştιr. Watergateden sonra bu tarzda tekr= ar tekrar “sistemin işlediĝi” kon= usubda garanti edildik.
&nbs= p; Joanna Macy’nin geoge Lakey’nin “Powerful Peacemaking” ‘ etkin önsözünde barιşa ulaşabilecek stratejinin dört öĝesini vurguluyor:
Onun Dünyaya büt=
ünsel
ve sistem
görüşü ile
bakmanιn , deĝişimin nasιl olduĝunu
vurgulamasι insanlara kendi hayatlarι ve duygularι ile di=
85;er
insanlarιn hayat ve
duygularι arasιnda baĝlantι kurma yeteneĝini anlamalarιna yardιmc_=
3;
oldu. Bu baĝlantιlar Macy’nin saygιn atölyelerinde Dünyan_=
3;n
geleceĝi konusundaki
umutsuzluklarιmιzιtanιmlιyarak ,kabül ederek =
ve
onlarι aşιp bireysel yetki
Yedi sene
Pennsylvania Baιş i=
le
iş kampanyasιnιn yönetimini yapan Lakey kitabιna kanseri yenmek için kendi
vedrdiĝi mücadele ile
başlιyor.Kullandιĝι ve
toplumsal hastalιklarada uygun olanabilecek altι prensibi anlatιyor. Ỉkinci konud=
a ilk hatlarιndan
birininin - emekçi sιnιfι geçmişine
raĝmen- kendi törel
barιş protestolarιnιn&=
nbsp;
ve Boing helikopter fabrikasι
çalιşanlarιnιn kaygιlarιnιn arsιndaki
yakιnlιĝι nasιl anlιyamadιĝιn=
953;
anlatιyor.Savaş sistemini altedecek başarιlι bir
stratejinin,o sistemin saĝladιĝι güvenlik,ekonomik=
ve
kimlik verici fonksiyonlarιnι tanιmlamalι ,yerlerine
geçebilecekleri sunmalι.şimdiki sistemin hangi ihtiyaçlarι
karşιladιĝιna bakarken( yιkιcι olsa
bile) tanιmlamadaki anah=
tar
kimi incitti gine bakmaktιr.Bütün maĝdurlar deĝişim
çalιsmasιnda potensiyel müttefiklerdir..Kitabιn
sonraki bölümleri
toplumsal sistemleri deĝiştirmek için gereken
gücü( şiddetten arιnmιş zorlayιcι
güç dahil) nasιl geliştirebileceĝimizi anlat_=
3;yor.
Gerald Mische’ ve Patricia Mische ile beraber yazdιklsarι “Toward a Human World Order”= (1977) insanlιĝιn çoĝul krizlerini<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> ayrι ayrι problemler ola= rak incelemek yerine sistemik bakma yönünden öncül= bir çalιşmadι= ;r.Ỉki masanιn hikayesinde şöyle diyorlar;
&= nbsp; Silahlanma pazarlιklarι hala ülkelerin bölgesel baĝιmsιzlιklarι olduĝunu var sayιyor.Bölgeler hala girilemez olabilirlerulusal kanunlar ve kurumlar halklarιna güvenlik verebilmek için yeterlidir varsayιlιyor. Fak= at para ve ticaret pazarlιkklr= 953; yapan masanιn etrafιnda oturanlarιn çoĝu radikal= bir şekilde başka bir Dünyaya deĝiştiĝimizin farkιndalar.Ekonomik
, parasal,çevresel yönlerden karşιlιklι baĝιmlι ve artιk tam baĝιmsιz olmιyan ülkeler var.
Mischeler şu sonuca varιyorlar”şimdiki ihtiyaç enternasyo= nal kurumlarιn geliştirilmesidir- temel baĝιmsιzlιklar_= 3; ve külturel farklιlιklarι korurken,ülkelerin bir şey yapamadιklarι küresel problemleri çözümliyebilecek,fonksiyonel oterite sahibi enternasyonal kurumlar.Böylece ülkelere güvenliĝi elde edebilecekleri yapιsal bir iskelet temin edilir.Mischelere gore güvenlik hem politik hem ekonomiktir.
Karş= ;ιmιzdaki krizin inatçι bir çok faktörü var;ekonomik aşitsizlik,politik güvensizlik,hükmedilme.Ỉlave olarak deĝişen teknoloji u= lusal gücün öĝelerinini;işkilerini deĝiştiriyo= r.Daniel Deudney’nin”Whole Earth security” (1983),genelde tutucu,hatta militaristic bakιş açιlrιyla ilgilendirilen jeopolitik analizi uyguluyor yeni teknolojilerin içermel= eri için. Yüksek çözünümlü optik içeren uydu gözlemeleri savaş çιkarma nedenlerinin çoĝunda gizlilik ve karşιtιnιn yetenekleri hakkιnda şüphe olduĝundan barι= 51; harekti için önemli “şeffaflιk devrimi” üretti.
&= nbsp; Uzay Dünyasal avantaj kazanmak için yeni bir yükseklik oldu.= 221;Tarih boyunca” diyor Deudney,korunabilir arazi savaşan komşularι daha büyük bir tehlike için ortak bir davaya itmiştir.Fakat şimdi ülk= eler kendilerini güvenlikleri için&= nbsp; itimat ettikleri silahlara karşι kendilerini korumak durumundadιrlar.
Ỉl=
ave
etmek gerekirki yeni teknoloji hem ekonomik hem askeri güvenliĝi
etkiliyor.Elektronik ATM
makinalarιnιn yayιlmasι,genişleme
hιzι,gittikçe hacmi ve parlayabilirliĝi artan küresel çapta elektron=
ik
para transferinin güncel karşιtι. Çokuluslu bir
şirketin eski stratejik plasnlamacιsιna
göre,yιllιk küresel kambiyo hacmι 1985’te 65
trilyon dolrι
buld,geçen seneden beri ilave bir ikiye katlanma ve A.B.D ‘nin
yιllιk GNP’sinin
yirmi Dünya
GNP’sinin birkaç
katι.Ellerinde milyrlarca ile
outran şirketler için Paris ve Tokyo arasιndaki ufak faiz =
farkι
milyonlarca dolarlιk kolay kar
ifade edebilir.”paranιn hareketi kendisi en önemli oldu,so=
nucu
isede yönetilebilmesi
çok zor ve instabil bir system.Bana kesinlikle apaçik olan
Hisse fiatlarιndaki deĝi&=
#351;imlere
otomatik reaksiyon uyguluyan
bilgisayar programlarιnιn yatιrιm straejilerinde ki
artιş gibi bilgisayarla kontol edilen kambiyo transferlerinin küresel ekonomik yιkιma neden
olabileceĝi veyahut önliyebilreceĝi güvenebilirlikle
bilinmiyor.